top of page

Ceacht 5: Foghlaim Gaeilge le 'Claisceadal cois Baile'

An Chúileann ~ The Fair Maiden


Ag ceiliúradh foghlama na Gaeilge trí sheanamhráin, curtha in eagar ag Risteard Mac Gabhann


Ceacht 5: An Chúileann ~ The Fair Maiden

Ceann de na hamhráin is cáiliúla i gceolchiste na Gaeilge agus creidtear gur

Muiris Ó Dubhagáin, fi le as an Bhinn Bhorb i gContae Th ír Eoghain a chum

é sa 17ú Céad. Is ó ‘cúl’ agus ‘fi onn’ a thagann an téarma ‘cúileann’ agus seans

go dtagraíonn sé do stíl ghruaige mná a bhí faiseanta san am, díreach mar a

thagrófaí inniu don ‘chailín le stíl ghruaige punc’.


One of the most celebrated and widely known Irish songs, which is commonly

attributed to Muiris Ó Dubhagáin, a poet from Benburb, Co. Tyrone, who

lived in the 17th century. The term cúileann is derived from cúl (head of hair)

and fionn (blond), and may refer to a distinctive hairstyle of the time, just as

a woman nowadays might be referred to as ‘the one with the punk hairstyle’.


Téacs an amhráin agus an t-aistriúchán/Text of the song and translation


An bhfaca tú an Chúileann ‘s í ag siúl ar na bóithre,

Did you see the Fair One walking on the roads,

Maidin gheal drúchta ‘s gan smúit ar a bróga?

On a bright dew-fi lled day and her shoes spotless?

‘S iomaí ógánach súilghlas ag tnúth lena pósadh,

Many a green-eyed lad is hoping to marry her,

Ach ní bhfaighidh siad mo rúnsa ar an gcuntas* is dóigh leo. [ *Abair ‘cúntas’]

But they’ll not get my love as they imagine.


An bhfaca tú mo bhábán lá breá ‘s í ina haonar,

Did you see my babe one fi ne day alone,

A cúl dualach drithleannach go slinneán síos léi?

Her gleaming hair in tresses down to her shoulders?

Mil ar an ógbhean is rós breá ina héadan,

A lass sweet as honey and a fi ne rose on her brow,

‘S is dóigh le gach spreasán gur leannán leis féin í.

And every good-for-nothing thinks she is his darling.


An bhfaca tú mo spéirbhean ‘s í taobh leis an toinn, [tonn]

Did you see my dream girl sitting beside the sea,

Fáinní óir ar a méara ‘s í ag réiteach a cinn?

Gold rings on her fi ngers combing her hair?

‘S é dúirt an Paorach, a bhí ina mhaor ar an loing, [long]

Said Mister Power, who was steward of the ship,

Go mb’fhearr leis aige féin í ná Éire gan roinn.

That he’d rather have her than to have Ireland without division.


Leagan eile iontach ó Siobhán Armstrong anseo:



 
 
bottom of page